Is jouw woning geschikt voor een warmtepomp?

Twee vragen bepalen het antwoord

Of je huis geschikt is, is geen ja-of-nee-vraag. Het hangt af van welke warmtepomp je bedoelt. Een warmtepomp verwarmt met water van maximaal 45 tot 55 °C, lager dan veel cv-ketels. De vraag is dus:

1. Blijft je huis warm op een lagere watertemperatuur? Dat hangt af van je isolatie en je radiatoren.
2. Moet de warmtepomp het alleen doen, of springt de cv-ketel bij? Bij een hybride springt de ketel bij als het koud is. Bij een volledig elektrische niet.

Daardoor ligt de lat voor een hybride een stuk lager dan voor een volledig elektrische warmtepomp.

De 50 °C-test

De simpelste manier om je eigen huis te testen, kost niets. Milieu Centraal beschrijft hem als de Verwarmingstest:

1. Zet de aanvoertemperatuur van je cv-ketel op 50 °C. Hoe dat moet, staat in de handleiding van je ketel.
2. Laat het zo staan in een koude periode, niet op een zachte herfstdag.
3. Let op of je huis comfortabel warm blijft, in alle kamers die je gebruikt.

Blijft het huis warm, dan is het vaak ook geschikt voor een warmtepomp. Wordt het te koud, dan weet je dat er iets moet gebeuren aan isolatie of radiatoren, of dat een hybride een betere eerste stap is. Blijft maar één kamer achter, dan ligt het misschien aan de radiator in die kamer en niet aan het hele huis.

Wat je bouwjaar zegt

Milieu Centraal noemt huizen met een bouwjaar van 1992 tot en met 1999 redelijk geïsoleerd. Daarmee voldoen ze meestal al aan het minimum voor een volledig elektrische warmtepomp.

Is je huis ouder, dan zegt het bouwjaar weinig zonder te weten wat er sindsdien is gedaan. Een ouder huis waar dak, vloer en spouwmuur al zijn geïsoleerd en HR++ glas zit, kan voldoen. Een huis waar nooit iets is gebeurd, meestal niet. Loop daarom na wat je al hebt: dak, vloer, spouwmuur en glas.

Voor subsidie telt het bouwjaar ook. De ISDE geldt voor woningen die zijn gebouwd vóór 1 januari 2019. Meer over een ouder huis lees je bij warmtepomp in een bestaande woning.

Een jaren-30-woning

Veel mensen met een huis uit de jaren 20 en 30 vragen zich af of een warmtepomp kan. Het eerlijke antwoord: dat hangt af van wat er na de bouw is gebeurd, niet van het jaartal.

• De muren. Volgens Milieu Centraal hebben huizen van vóór 1920 vaak enkelsteensmuren, zonder spouw. Voor huizen uit de periode 1920 tot 1975 loont het om na te gaan of er een spouw is en of die al geïsoleerd is. Het na-isoleren van spouwmuren begon pas in de jaren 70 en 80. Een jaren-30-huis waar nooit iets aan de muren is gedaan, is dus vaak nog niet geïsoleerd.
• Hybride kan meestal. Een hybride warmtepomp past volgens Milieu Centraal bij matige isolatie. Bij heel slechte isolatie kan het nog steeds, maar dan springt de ketel vaker bij en werkt de warmtepomp minder zuinig. Isoleer dan ook.
• All-electric vraagt werk. Daarvoor moet het huis minstens redelijk geïsoleerd zijn: dak, vloer, spouwmuur en HR++ glas. Is dat bij jouw jaren-30-huis nog niet gebeurd, dan komt er eerst isolatiewerk.

De 50 °C-test hierboven is voor zo'n huis de snelste manier om te zien waar je staat. Twijfel je tussen de twee soorten, lees dan hybride of all-electric.

De buitenunit: hoe ver van de erfgrens?

In de landelijke regels staat geen vaste afstand in meters tot de erfgrens. Wat wel geldt, is een geluidsgrens. Staat de buitenunit bij een woning die direct aan een andere woning grenst, dan mag hij maximaal 40 dB geven. Liggen jullie percelen direct tegen elkaar, dan geldt die grens op de perceelsgrens. Zit er openbare ruimte tussen, dan geldt de grens op de perceelsgrens niet. Het geluid wordt berekend volgens de Omgevingsregeling; IPLO heeft daar een rekentool voor.

Hoe dichtbij de unit mag, hangt dus af van het apparaat en de plek. Vraag de installateur om een berekening voor jouw situatie, en praat vooraf met de buren.

Wanneer is een warmtepomp interessant?

Geschikt is één ding. Interessant is iets anders. Een warmtepomp wordt vooral interessant in deze situaties:

• Je cv-ketel is aan vervanging toe. Dan moet je toch iets kiezen. Een hybride kan naast een nieuwe of bestaande ketel, een volledig elektrische vervangt de ketel.
• Je stookt veel gas. Met een hybride gebruik je volgens Milieu Centraal 60 à 70% minder aardgas voor verwarming. In een matig geïsoleerde hoekwoning is dat ruim €600 per jaar.
• Je huis is goed geïsoleerd. Dan kan een volledig elektrische warmtepomp, en ben je ook het vastrecht voor gas kwijt. In een goed geïsoleerde hoekwoning met twee bewoners rekent Milieu Centraal met ongeveer €1.000 per jaar besparing.
• Je gaat toch isoleren. Combineer je binnen 24 maanden een warmtepomp met isolatie, dan krijg je dubbele ISDE-subsidie op de isolatie.

Minder interessant is een warmtepomp als je cv-ketel nog jong is, je weinig gas gebruikt en je huis nog slecht geïsoleerd is. Dan is het de moeite waard om eerst naar isolatie te kijken. Verplicht is een warmtepomp in elk geval niet: de geplande hybride-norm voor 2026 is geschrapt.

Drie misverstanden over geschiktheid

"Je hebt label A nodig." Nee. Voor een hybride is matige isolatie genoeg, voor volledig elektrisch is redelijke isolatie het minimum. Een label is een indicatie. De 50 °C-test laat zien hoe jouw eigen huis het doet.

"Je moet eerst aan de Standaard voor woningisolatie voldoen." De Standaard is een advies van de overheid, geen plicht. De streefwaarden, zoals Rc 8 voor het dak, liggen veel hoger dan het minimum dat Milieu Centraal noemt voor een warmtepomp.

"Zonder isolatie krijg je geen subsidie." RVO stelt geen isolatie-eis voor ISDE op een warmtepomp.

Wat als je huis nog niet geschikt is?

Dan zijn er twee routes, en allebei zijn ze verstandig.

Eerst hybride, later isoleren. Je bespaart nu al op gas. Bij heel slechte isolatie raadt Milieu Centraal wel aan om daarnaast te isoleren, omdat de ketel anders vaker bijspringt en de warmtepomp minder zuinig werkt. Wil je later helemaal van het gas af, kies dan een all-electric-ready hybride. Lees meer over de hybride warmtepomp als tussenstap.

Eerst isoleren, dan kiezen. Dat maakt de keuze voor volledig elektrisch mogelijk. Koop je een huis met een laag label, dan kun je bovendien extra hypotheek krijgen voor verduurzaming: tot €20.000 bij label E, F en G. Hoe je de volgorde bepaalt, lees je bij woning verduurzamen: waar begin je.

Voldoet je huis al, lees dan wanneer all-electric wel kan.

Welke richting past bij jouw woning?

Doe de 50 °C-test, kijk naar je bouwjaar en wat je al hebt geïsoleerd, en naar de leeftijd van je cv-ketel. Daarmee weet je of je richting hybride of volledig elektrisch denkt. Terug naar de warmtepomp-gids, of check of jouw woning geschikt is.